Kiểm tra độ co rút của vải trước khi may: Quy trình cho đơn hàng nam
Co rút vải là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến đơn hàng may nam lệch size sau giặt, dẫn đến đổi trả, tồn kho và mất uy tín với khách. Với người mua sỉ hoặc đặt may, kiểm tra độ co rút của vải trước khi may là bước kỹ thuật cần chốt trước khi cắt hàng loạt. Bài viết này trình bày quy trình thực hiện theo hướng dẫn phổ quát, áp dụng cho các loại vải thường dùng trong hàng nam như cotton, kate, kaki, tuytsi, jean, linen và vải pha.
Vì sao phải kiểm tra co rút trước khi cắt
Hầu hết vải dệt thoi và dệt kim đều thay đổi kích thước khi gặp nước, nhiệt hoặc lực kéo căng trong quá trình xử lý. Với hàng nam, form dáng thường được tính theo số đo cố định: dài áo, dài tay, vòng ngực, vòng bụng, dài quần, vòng đùi. Nếu vải co 3–5% sau giặt, một chiếc áo sơ mi dài 72 cm có thể mất 2–4 cm, đủ để khách phàn nàn về form.
Kiểm tra co rút trước khi may giúp xưởng cộng bù (bù hao) vào rập, chọn size phù hợp cho đơn sỉ và thống nhất tiêu chí nghiệm thu với người đặt hàng. Đây cũng là dữ liệu để đối chiếu khi lô vải tiếp theo có sai lệch.
Nguyên nhân co rút theo nhóm chất liệu
- Cotton và cotton pha: dễ co theo hướng dọc sợi, mức co phụ thuộc tỷ lệ cotton, kiểu dệt và cách xử lý tiền định hình.
- Kate, kaki, tuytsi: thường là vải pha polyester/cotton hoặc cotton co giãn; co rút có thể xuất hiện cả hai chiều, đặc biệt ở vải nhuộm và giặt mềm.
- Jean, denim: co rút dọc thường lớn hơn ngang, cần lưu ý khi lên lai và chiều dài quần.
- Linen và vải sợi tự nhiên: co không đều, dễ nhăn, cần kiểm tra riêng từng cuộn.
- Vải dệt kim (thun, polo): co theo cả hai chiều, chịu ảnh hưởng của độ co giãn và nhiệt độ sấy.
Mỗi nhà cung cấp vải có thể có thông số co rút khác nhau dù cùng tên gọi. Vì vậy, không nên áp dụng một tỷ lệ chung cho mọi lô hàng. Bạn có thể tham khảo thêm các loại vải QV cung cấp để đối chiếu nhóm chất liệu trước khi lấy mẫu test.
Quy trình lấy mẫu và đo co rút tại xưởng
Bước 1: Lấy mẫu đại diện từ cuộn vải
Cắt ít nhất ba mẫu từ các vị trí khác nhau của cuộn hoặc lô vải: đầu cuộn, giữa cuộn và cuối cuộn. Kích thước mẫu phổ biến là 50 cm × 50 cm, mép cắt gọn, không kéo giãn vải khi cắt. Ghi lại mã cuộn, ngày nhận và nhà cung cấp.
Bước 2: Đánh dấu và đo kích thước ban đầu
Dùng phấn may hoặc bút dạ vải kẻ khung vuông 50 cm × 50 cm, đánh dấu cả chiều dọc và chiều ngang. Đo lại bằng thước dây hoặc thước cứng, ghi cả hai chiều với đơn vị cm. Nếu mẫu có hoa văn hoặc sọc, ghi thêm hướng sợi để so sánh sau giặt.
Bước 3: Giặt và sấy theo điều kiện thực tế
Điều kiện giặt thử nên mô phỏng cách khách hàng sử dụng. Với hàng nam thông dụng, có thể dùng nước ở nhiệt độ thường hoặc ấm, chất giặt trung tính, giặt tay hoặc giặt máy nhẹ, sau đó phơi khô tự nhiên hoặc sấy ở nhiệt độ thấp. Với vải dệt kim, tránh sấy nhiệt cao vì có thể làm co vượt mức thực tế.
Bước 4: Đo lại và tính tỷ lệ co rút
Sau khi mẫu khô hoàn toàn, đo lại khung đã đánh dấu. Công thức tính:
Tỷ lệ co rút (%) = [(Kích thước ban đầu − Kích thước sau giặt) ÷ Kích thước ban đầu] × 100
Ví dụ, mẫu 50 cm co còn 48 cm theo chiều dọc, tỷ lệ co là 4%. Ghi riêng tỷ lệ co dọc và co ngang vì hai chiều có thể khác nhau.
Bước 5: Lặp lại và lấy kết quả trung bình
Nên giặt thử ít nhất hai đến ba lần để quan sát co rút tích lũy. Nhiều loại vải co mạnh ở lần giặt đầu, sau đó ổn định dần. Kết quả trung bình của các mẫu là cơ sở để xưởng điều chỉnh rập.
Cách cộng bù co rút vào rập và thông số đơn hàng
Sau khi có tỷ lệ co rút, xưởng cần cộng bù vào rập trước khi cắt. Với áo sơ mi nam, các vị trí cần lưu ý gồm dài áo, dài tay, ngang ngực, ngang vai. Với quần âu hoặc quần kaki, cần lưu ý dài quần, vòng bụng, vòng đùi và lai quần. Nếu vải co dọc 3%, rập dài áo có thể được cộng thêm khoảng 3% chiều dài tương ứng, tùy dung sai cho phép của đơn hàng.
Với đơn sỉ, người đặt hàng nên thống nhất bằng văn bản: tỷ lệ co rút chấp nhận, dung sai sau giặt, điều kiện giặt thử và trách nhiệm xử lý nếu hàng lệch size. Đây là nội dung thường được đưa vào biên bản duyệt mẫu trước sản xuất.
Hai câu hỏi thường gặp khi kiểm tra co rút
Có cần kiểm tra co rút cho từng màu vải không?
Có. Cùng một loại vải nhưng khác màu có thể được nhuộm ở lô khác nhau, dẫn đến mức co rút khác nhau. Với đơn hàng nam nhiều màu, nên lấy mẫu test riêng cho từng màu hoặc ít nhất đại diện cho nhóm màu sáng và màu đậm.
Nếu vải đã được xử lý chống co thì có bỏ qua bước này không?
Không nên bỏ qua hoàn toàn. Vải tiền xử lý (pre-shrunk) thường giảm co rút nhưng không loại bỏ hoàn toàn. Vẫn nên test một mẫu nhỏ để xác nhận tỷ lệ thực tế, đặc biệt với đơn hàng yêu cầu form dáng chuẩn và số lượng lớn.
Ghi nhận kết quả và đối chiếu khi nghiệm thu
Kết quả kiểm tra co rút nên được lưu theo mã lô vải, ngày test, điều kiện giặt và người thực hiện. Khi nghiệm thu hàng may, có thể giặt thử một vài sản phẩm hoàn thiện để đối chiếu với tỷ lệ đã chốt. Nếu sai lệch vượt dung sai, cần xác định nguyên nhân: vải khác lô, rập chưa cộng bù đúng, hoặc quy trình giặt sấy không thống nhất.
Với người đặt gia công, việc nắm quy trình này giúp trao đổi với xưởng rõ ràng hơn. Bạn có thể xem thêm quy trình gia công may mặc tại QV hoặc chính sách bán buôn để chuẩn bị thông tin trước khi làm việc. Nếu cần trao đổi cụ thể về loại vải và đơn hàng nam, hãy liên hệ với QV để được tư vấn theo nhu cầu thực tế.